Haber trafiği neden farklıdır?
Bir kurumsal sitede trafik gün içinde düz bir çizgidir. Haber sitesinde ise sivri uçludur: sabah ve akşam zirveleri, son dakika anında ani sıçramalar, sosyal medyada paylaşılan bir haberin saatler süren kuyruğu. Sunucu seçiminde iki soru sorun: sakin günde kaç eşzamanlı ziyaretçi, en kötü saatte kaç? İkinci sayı birincinin on katı olabilir. Doğru mimari, bu tepeyi sunucuyu büyüterek değil, önbellek ve CDN ile karşılamaktır: sayfanın hazır kopyası okura sunucuya hiç dokunmadan ulaşır.
Trafik tahmini nasıl yapılır?
Yeni bir sitede geçmiş veri yoktur; yine de kaba bir tahmin yapabilirsiniz. Hedef okur kitlenizi (ör. bir ilçenin nüfusu, bir sektörün çalışan sayısı) alın; ilk yıl için bunun küçük bir yüzdesinin aylık okur olacağını varsayın; günlük ziyaretçiyi 24’e değil, haber okuma saatlerinin yoğunlaştığı 6–8 saate bölün. Çıkan “saatlik ziyaretçi” sayısını en az beşle çarpın: bu, son dakika anındaki tepe yükünüzdür. Sağlayıcıya sorarken ortalama değil bu tepe sayıyı söyleyin ve sayfa önbelleğinin tepe anında isteklerin çoğunu sunucuya hiç ulaştırmadan karşıladığından emin olun. Trafik gerçekleşince Search Console ve sunucu günlükleriyle tahmini düzeltin.
Hosting türleri
| Tür | Kime uygun | Güçlü yanı | Zayıf yanı |
|---|---|---|---|
| Yönetilen haber yazılımı + hosting: KEYDAL Önerimiz | Altyapıyla uğraşmak istemeyen yayıncı | Tek sorumlu, tek fatura; hosting ₺2.500 + KDV / ay: sunucu, teknik destek, DDoS koruması, günlük yedekleme, güncellemeler, 5 GB disk, 50 GB trafik | Sağlayıcı bağımlılığı |
| Paylaşımlı hosting | İlk aylar, günde birkaç haber | Ucuz, panel kolay | Komşu sitelerle kaynak paylaşımı; tepe trafikte yavaşlama |
| VPS / bulut sunucu | Teknik bilgisi olan yayıncı | Ayrılmış kaynak, tam kontrol | Sistem yönetimi, güvenlik ve yedek sizde |
| Yönetilen WordPress/CMS hosting | WordPress kullanan yayıncı | Önbellek ve güncelleme hazır | Yalnızca o CMS; eklenti kısıtları olabilir |
| Kendi sunucunuz / kolokasyon | Büyük yayıncı | Tam hâkimiyet | En yüksek işletme yükü |
Yazılım ve hosting kararı birbirine bağlıdır: WordPress seçtiyseniz yönetilen WordPress hosting mantıklıdır; yönetilen haber yazılımı seçtiyseniz hosting zaten pakete dahildir. Önce haber sitesi için yazılım seçimini okuyun.
Önbellek ve CDN
Sayfa önbelleği sunucunun aynı sayfayı her ziyaretçi için yeniden üretmesini önler. Haber sitesinde iki şeye dikkat edin: manşet değiştiğinde ana sayfa önbelleği hemen temizlenmeli (purge) ve giriş yapmış kullanıcı/yorum alanları önbellekten muaf tutulmalı. CDN ise görsel, CSS, JS ve mümkünse HTML’i okura en yakın uç noktadan sunar; görseller WebP/AVIF biçimine dönüştürülürse sayfa ağırlığı çoğu zaman yarıya iner. Yurt dışında yaşayan okurlarınız varsa CDN’siz bir Türkiye sunucusu onlara yavaş gelir.
Sunucu konumu
Okurunuz Türkiye’deyse sunucunun Türkiye veya yakın Avrupa’da olması gecikmeyi düşürür. Kişisel veri işliyorsanız (üyelik, yorum, bülten) verinin nerede tutulduğunu KVKK aydınlatma metninizde açıklamanız gerekir; yurt dışına aktarım ayrı kurallara tabidir. Bu konular 5187 kapsamında değildir; güncel KVKK düzenlemelerini resmî kaynaktan teyit edin.
HTTPS ve güvenlik
- TLS sertifikası: Let’s Encrypt ücretsizdir ve 90 günde bir otomatik yenilenir; sağlayıcınızın bunu otomatik yaptığından emin olun.
- Güvenlik duvarı ve bot koruması: Haber siteleri kazıma (scraping) ve yorum spam’inin hedefidir; CDN katmanında hız sınırlama ve bot filtresi isteyin.
- Güncellemeler: CMS ve eklenti güncellemelerinin kim tarafından, ne sıklıkla yapıldığı yazılı olmalı. Yönetilen sistemlerde bu sağlayıcıdadır.
- Erişim yönetimi: Panel girişinde iki aşamalı doğrulama; ayrılan çalışanın hesabını kapatma süreci; denetim kütüğü.
Yedekleme: 3-2-1 kuralı ve kanuni saklama
Yedek, haber sitesinin arşividir; arşiv ise yayının kendisidir. 3-2-1 kuralı: verinin üç kopyası, iki farklı ortamda, biri farklı bir konumda. Pratikte: sunucuda canlı veri, sağlayıcının günlük anlık görüntüsü, bir de başka bir bulut depoda haftalık kopya. Yedeğin varlığı yetmez; geri yükleme provası yapılmalıdır. Hiç geri yüklenmemiş yedek, yedek değildir.
İnternet haber sitesinde yayınlanan içerikler, talep eden Cumhuriyet Başsavcılığına teslim edilmek üzere doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış şekilde iki yıl saklanır; yargı mercileri bir yayının soruşturma veya kovuşturma konusu olduğunu yazılı bildirirse, işlem sonuçlanana kadar o yayın kaydının saklanması zorunludur 5187 m.10. Yükümlülüğe uymayan sorumlu müdür için adli para cezası öngörülmüştür 5187 m.17. Yedekleme planınızı buna göre kurun: silinen ya da düzenlenen bir haberin eski hâli iki yıl boyunca bütünlüğüyle geri getirilebilmeli.
Hız: Core Web Vitals
Google, sayfa deneyimini ölçerken üç metriğe bakar: LCP (en büyük içeriğin görünme süresi), INP (etkileşime tepki) ve CLS (düzen kayması). Haber sitelerinde en sık sorun reklam ve görsellerin yüklenirken sayfayı kaydırmasıdır (CLS). Çözüm sunucu tarafında başlar: hızlı TTFB, sıkıştırma (Brotli/gzip), HTTP/2 veya HTTP/3, görsellere genişlik-yükseklik verilmesi. Ölçümü Search Console’daki Sayfa Deneyimi raporundan ve PageSpeed Insights’tan takip edin; ayrıntı haber sitesi SEO rehberinde.
Satın almadan önce sağlayıcıya sorun
- Tepe trafikte ne olur? Kaynak sınırı aşılınca site yavaşlar mı, kapanır mı, otomatik ölçeklenir mi?
- Önbellek ve CDN dahil mi? Manşet değişince ana sayfa önbelleği nasıl temizleniyor?
- Yedek sıklığı ve saklama süresi nedir? Geri yükleme kaç dakikada tamamlanır, prova yapılıyor mu?
- TLS otomatik mi? Sertifika yenilemesi için elle işlem gerekiyor mu?
- Güncellemeler kesintisiz mi? Bakım pencereleri yayın saatlerine denk geliyor mu?
- Veriyi nasıl alırım? Sözleşme biterse veritabanı ve görseller hangi formatta, ne sürede teslim edilir?
Altyapı hazır olunca sırada yasal kayıtlar var: internet haber sitesi beyannamesi nasıl verilir. Hosting bedelini haber sitesi kurma maliyeti hesaplayıcısına işlemeyi unutmayın.
Adımı bitirdiyseniz işaretleyin; ray yeşile döner. Kayıt yalnızca bu tarayıcıda tutulur.
Kaynaklar
- 5187 sayılı Basın Kanunu m.10 (iki yıl muhafaza), m.17 (yaptırım) — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5187.pdf
- web.dev — Core Web Vitals — https://web.dev/articles/vitals
- Let’s Encrypt — ücretsiz, otomatik TLS — https://letsencrypt.org/
- Google Search Central — Sayfa deneyimi — https://developers.google.com/search/docs/appearance/page-experience
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Ayrıntı: Yasal uyarı.