Beyanname neden gerekli?
13 Ekim 2022 tarihli 7418 sayılı Kanun, internet haber sitelerini “süreli yayın” tanımına ekledi 5187 m.2/c ve kanunun beyanname, künye, saklama ve düzeltme-cevap hükümlerini bu sitelere uyguladı. Beyanname bir izin değil, kayıt işlemidir: devlet yayına onay vermez, yayının kim tarafından ve nasıl yapıldığını kayda alır. Kayıtlar alenidir 5187 m.7. Beyannameyi veren site “internet haber sitesi” vasfını kazanır; bu vasıf resmî ilan hakkı ve çalışanların basın kartı için ön şarttır.
Önce sorumlu müdür
Her süreli yayının bir sorumlu müdürü bulunur 5187 m.5. Beyannameyi yayın sahibiyle birlikte o imzalar; düzeltme-cevabı yayımlamak ve içeriği saklamak onun sorumluluğundadır. Sorumlu müdür olabilmek için:
- On sekiz yaşını bitirmiş olmak,
- Türkiye’de yerleşim yeri sahibi olmak ve devamlı oturmak,
- En az ortaöğretim veya dengi bir eğitim kurumundan mezun olmak,
- Kısıtlı veya kamu hizmetlerinden yasaklı olmamak,
- Yüz kızartıcı suçlardan mahkûm olmamak,
- T.C. vatandaşı olmayanlar için karşılıklılık koşulu.
Yayın sahibi gerçek kişi, tüzel kişi (şirket, dernek, vakıf) veya kamu kurumu olabilir 5187 m.6. Sahip tüzel kişiyse bir “tüzel kişi temsilcisi” belirlenir ve bu kişide de sorumlu müdür şartları aranır.
Beyannamede neler yer alır?
| Alan | Açıklama | Dayanak |
|---|---|---|
| Yayının adı ve mahiyeti | Alan adıyla uyumlu yayın adı; “internet haber sitesi” niteliği | m.7/2 |
| Yayın aralığı | Hangi aralıklarla yayımlanacağı (ör. günlük/sürekli güncellenen) | m.7/2 |
| Yönetim yeri | Beyannamenin verileceği başsavcılığı belirleyen adres | m.7/1–2 |
| Sahip, varsa temsilci, sorumlu müdür | Ad ve adresleri | m.7/2 |
| Yayın türü | Yaygın, bölgesel veya yerel | m.2/d-f, m.7/2 |
| Elektronik tebligat adresi | 7418 ile eklendi; UETS adresi | m.7/2 |
Ekler
- Sorumlu müdürün (ve varsa tüzel kişi temsilcisinin) m.5 ve m.6’daki şartları taşıdığını gösteren belgeler (kimlik, ikametgâh, diploma, adli sicil kaydı gibi) 5187 m.7/3,
- Yayın sahibi tüzel kişiyse tüzüğünün, ana sözleşmesinin veya vakıf senedinin bir sureti 5187 m.7/3.
Hangi belgenin hangi biçimde isteneceği başsavcılıklar arasında farklılık gösterebilir; başvurmadan önce ilgili başsavcılığın basın bürosundan güncel listeyi sorun. Başsavcılık, beyanname ve eklerinin teslim edildiğini gösteren bir alındı belgesi verir 5187 m.7/4; bu belgeyi saklayın, resmî ilan ve basın kartı başvurularında istenir.
İnceleme süreci: iki hafta + iki hafta
- Başsavcılık inceler. Beyanname gerekli veya gerçek bilgileri içermiyorsa ya da sahip/temsilci/sorumlu müdür şartları taşımıyorsa, başsavcılık beyannamenin verilmesinden itibaren iki hafta içinde eksikliğin giderilmesini ister 5187 m.8/1.
- Siz giderirsiniz. Tebliğden itibaren iki hafta süreniz vardır.
- Gidermezseniz. Basılı yayınlarda başsavcılık yayımın durdurulmasını ister; ancak bu yaptırım internet haber sitelerine uygulanmaz. Bunun yerine başsavcılık, “internet haber sitesi vasfının kazanılmadığının tespiti” için asliye ceza mahkemesine başvurur; mahkeme en geç iki hafta içinde karar verir, karara itiraz edilebilir 5187 m.8/5.
- Tespit kararı çıkarsa. Siteye sağlanabilecek resmî ilan ve reklam hakkı ile çalışanların basın kartına ilişkin hakları ortadan kalkar; diğer yaptırımlar saklıdır 5187 m.8/6.
Yayın durdurulmaz, ama “haber sitesi” olmanın bütün avantajları gider. Basın kartı tarafı için kardeş sitemizdeki internet haber sitesi çalışanları için basın kartı şartları sayfasına, resmî ilan tarafı için internet haber siteleri için resmî ilan şartları sayfasına bakın.
Değişiklik bildirimi
Beyanname içeriğinde meydana gelen her değişiklik (sorumlu müdürün değişmesi, yönetim yerinin taşınması, sahibin değişmesi, e-tebligat adresi) iki hafta içinde, gerekli belgelerle birlikte yeni bir beyannameyle aynı makama bildirilir 5187 m.8/2. Sorumlu müdür görevden ayrılırsa yenisi atanana kadar sorumluluk yayın sahibine veya temsilcisine aittir 5187 m.8/4.
Beyanname verdikten sonra bir yıl içinde yayın yapılmazsa ya da yayına üç yıl ara verilirse beyanname hükümsüz kalır 5187 m.9.
Beyannameden sonra: dört sürekli yükümlülük
- Künye: İş yeri adresi, ticari unvan, e-posta, telefon, elektronik tebligat adresi, yer sağlayıcının adı ve adresi ana sayfadan doğrudan ulaşılan “iletişim” başlığı altında 5187 m.4. Örnek için haber sitesi künye örneği.
- Tarih damgası: Her içerikte ilk yayın ve güncelleme tarihleri değişmeyecek şekilde 5187 m.4.
- Saklama: İçerikler doğruluğu ve bütünlüğü sağlanmış şekilde iki yıl 5187 m.10.
- Düzeltme ve cevap: Yazıyı aldıktan sonra en geç bir gün içinde, aynı sayfada, URL bağlantısıyla, aynı puntoyla; içerik çıkarılmışsa ilk 24 saat ana sayfada olmak üzere bir hafta 5187 m.14.
Yaptırımlar: künye ihlali m.15, saklama yükümlülüğüne uymama m.17 ve kesinleşmiş düzeltme-cevap kararına uymama m.18 adli para cezasına bağlanmıştır; kanun metnindeki tutarlar 2004 tarihli olup yeniden değerleme ile güncellenir.
Başvuru öncesi kontrol listesi
- Yayın adı, alan adı ve ticari unvan birbiriyle uyumlu mu? (alan adı seçimi)
- Sorumlu müdür m.5 şartlarını taşıyor ve belgeleri hazır mı?
- Elektronik tebligat (UETS) adresi alındı mı?
- Tüzel kişiyse ana sözleşme/tüzük sureti ve temsilci kararı var mı?
- Künye sayfası yayına hazır mı, yer sağlayıcı bilgisi (hosting firması adı-adresi) belli mi? (hosting seçimi)
- Yazılım, yayın/güncelleme tarihini sabit gösteriyor ve iki yıl saklamayı sağlıyor mu? (yazılım seçimi)
Adımı bitirdiyseniz işaretleyin; ray yeşile döner. Kayıt yalnızca bu tarayıcıda tutulur.
Kaynaklar
- 5187 sayılı Basın Kanunu (7418 ile değişik) — m.2, 4, 5, 6, 7, 8, 9, 10, 14, 15, 17, 18 — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5187.pdf
- 7418 sayılı Basın Kanunu ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun — RG 18.10.2022 — https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2022/10/20221018-1.htm
- Ulusal Elektronik Tebligat Sistemi (UETS) — PTT — https://www.ptt.gov.tr/
- Basın İlan Kurumu — internet haber siteleri başvuruları — https://bik.gov.tr/kurumsal-haberler/internet-haber-sitelerinden-basvurular-alinmaya-basliyor/
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Ayrıntı: Yasal uyarı.