İsim neden bu kadar önemli?
Bir haber sitesinin ismi aynı anda dört yerde yaşar: adres çubuğunda (alan adı), Google sonuçlarında (site adı ve title sonu), künyede (yayının adı) ve beyannamede (resmî kayıt). Dört yerde dört farklı yazım, okurda güvensizlik ve kurumlarda tutarsızlık yaratır. Google News artık yayın adını Publisher Center’dan değil sitenin kendi “site adı” tanımından alıyor; bu yüzden ismin tek ve kısa bir yazımı olmalı. Ayrıntı: haber sitesi için alan adı seçimi.
Üç isim türü
- Coğrafi: İl, ilçe veya bölge adı + “haber/gazete/postası/sesi”. Yerel yayın için en güçlü tür; okur ne bulacağını bilir, aramada “ilçe adı + haber” sorgularına doğal uyum sağlar. Riski: büyüyüp bölgeyi aştığınızda isim dar kalır.
- Tematik: Konu + tanımlayıcı (ekonomi, spor, teknoloji, sağlık). Ulusal tematik yayın için uygundur; coğrafyadan bağımsızdır.
- Özgün marka: Anlamı sonradan dolan, kısa, akılda kalan bir kelime. En esnek, en zor; ilk aylarda ne olduğunu açıklamak için “haber” ekine ya da sloganına ihtiyaç duyar.
Karma yol çoğu zaman en iyisidir: özgün ya da coğrafi kök + kısa açıklayıcı ek. Bu, hem arama niyetine hem markaya hizmet eder.
Altı adımda isim bulma
- Kelime havuzu çıkarın. Hedef kitlenizin kullandığı kelimeleri yazın: il/ilçe adları ve halk arasındaki kısaltmaları, bölgenin coğrafi adları (nehir, dağ, körfez), konu kelimeleri, “haber, gazete, ajans, posta, ses, gündem, bülten” gibi tür kelimeleri.
- 20–30 aday üretin. İkili birleşimler kurun; iki ya da üç heceli, en fazla 12–14 karakterlik adayları öne alın. Tire, rakam ve İngilizce kelimelerden kaçının.
- Telefon testi. Adayı birine telefonda söyleyin, yazmasını isteyin. Yanlış yazılan aday elenir. Türkçe karakterli kelimelerin ASCII yazımını (ş→s, ğ→g, ı→i) da test edin; alan adında böyle yazılacak.
- Alan adı kontrolü. .com.tr ve .com ikisi birden boş mu? TRABİS ile .com.tr belgesiz ve “ilk gelen alır” kuralıyla alınır; adayı beğendiğiniz an kaydedin, bekletmeyin.
- Marka araştırması. Türk Patent ve Marka Kurumu’nun çevrim içi araştırmasında aynı veya benzer adı 16. ve 41. sınıflarda sorgulayın. Basılı bir gazetenin tescilli adını almak uyuşmazlık davetidir; Basın Kanunu, süreli yayın adına ilişkin hakların marka mevzuatı hükümlerini saklı tutar 5187 m.9.
- Kararı kilitleyin. Alan adlarını alın, sosyal medya kullanıcı adlarını ayırtın, logoyu çizdirin; beyanname ve künyede aynı yazımı kullanın.
Kaçınılması gereken kalıplar
| Kalıp | Sorun | Daha iyisi |
|---|---|---|
| “Son Dakika Haber Merkezi 34” | Uzun, rakamlı, jenerik; aramada binlerce benzeri var | Kısa coğrafi/özgün kök + tek ek |
| Ulusal bir gazetenin adına benzeyen ad | Marka uyuşmazlığı; okur karıştırır | Benzerlik testinden geçen özgün ad |
| Tire ve rakam: “x-haber-24” | Sözle aktarılamaz | Tek kelime ya da bitişik iki kelime |
| İngilizce kelime (“news”, “daily”) | Türkçe okur için yazım hatası üretir | Türkçe kök |
| Çok dar coğrafya (“X Mahallesi Haber”) | Büyüme alanı bırakmaz | İlçe/il ölçeği |
Örnek isim üretim tablosu
Aşağıdaki örnekler yöntemi göstermek içindir; gerçek bir yayını işaret etmez. Diyelim ki Karadeniz’de bir ilçe için yerel site kuruyorsunuz:
- Coğrafi kök + ek: [İlçe] Postası, [İlçe] Gündem, [Nehir adı] Haber
- Bölge metaforu: Kuzey Sesi, Sahil Bülteni
- Özgün + açıklayıcı: Yankı Haber, Pusula Gündem
Her adayı telefon testi, alan adı ve marka araştırmasından geçirin; genellikle 20 adaydan 2–3’ü kalır. Kalanlar arasında logoya en iyi oturanı ve sosyal medyada kullanıcı adı boş olanı seçin.
İsim ve mevzuat: aynı ad, her yerde
Beyannamede “yayının adı ve mahiyeti” gösterilir 5187 m.7; künyede yayın adı, sahibi ve sorumlu müdürle birlikte yer alır 5187 m.4. Yayın adını değiştirirseniz beyanname içeriği değişmiş sayılır ve iki hafta içinde yeni beyanname verilir 5187 m.8. Bu yüzden ismi beyannameden önce kesinleştirin; marka tescili başvurusunu da aynı adla yapın. Ayrıntı: internet haber sitesi beyannamesi, haber sitesi künye örneği.
İsimden logoya
Haber sitesi logosu metin ağırlıklı olmalı: ad okunur, küçük boyutta (favicon, bildirim simgesi, sosyal medya avatarı) tanınır. Google News yayıncı logosu olarak favicon’u kullandığından en az 48×48 px ve kare bir simge tasarlayın; sitenin başlığında yatay kelime işareti, favicon’da baş harf ya da basit bir simge iyi çalışır. Renk paletini ve yazı tipini haber sitesi tasarımı rehberindeki ilkelerle seçin; kategori renkleri logoyla karışmasın.
İsim kontrol listesi
- Telefonda söylendiğinde doğru yazılıyor
- .com.tr ve .com alındı; biri diğerine 301 ile yönlendi
- Türk Patent araştırmasında 16 ve 41. sınıfta çakışma yok
- Sosyal medya kullanıcı adları ayrıldı
- Beyanname, künye, site adı ve logo aynı yazımı kullanıyor
- Favicon 48×48 ve üzeri; site adı yapılandırılmış veride tanımlı
Sonraki adım: haber sitesi için yazılım seçimi. İsim ve kategori yapısı birlikte düşünülmeli; bkz. haber sitesi kategori yapısı.
Sık sorulan sorular
İsimde “haber” kelimesi geçmek zorunda mı?
Hayır. Kanun yayın adının içeriğine karışmaz; yalnızca beyannamede ve künyede gösterilmesini ister. “Haber” eki okura ve arama motoruna ne olduğunuzu söyler; özgün bir kök seçtiyseniz ek faydalıdır, coğrafi kök zaten açıklayıcıysa gerekmez.
Beğendiğim .com.tr alınmış, .com boş; ne yapmalıyım?
Yerel yayın için .com.tr’siz başlamak güven kaybıdır; adayı değiştirmek genellikle daha iyidir. Mutlaka o adı istiyorsanız TRABİS uyuşmazlık çözüm yolu yalnızca hak sahipliği kanıtlanabiliyorsa işe yarar; yeni bir yayın için bu zordur.
İsmi sonradan değiştirebilir miyim?
Evet, ama bedeli vardır: yeni alan adı ve 301 yönlendirmeleri, marka tescili yenileme, künye güncellemesi ve iki hafta içinde yeni beyanname 5187 m.8. Okur alışkanlığı ve arama görünürlüğü geçici olarak düşer; ilk günde doğru seçmek ucuzdur.
Kaynaklar
- 5187 sayılı Basın Kanunu m.4, m.7, m.8, m.9 — https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuatmetin/1.5.5187.pdf
- TRABİS — .tr alan adı tahsisi bilgilendirmesi — https://www.trabis.gov.tr/content/gbs
- Türk Patent ve Marka Kurumu — marka araştırma — https://www.turkpatent.gov.tr/
- Google Search Central — site adı — https://developers.google.com/search/docs/appearance/site-names
- Google Search Central — favicon — https://developers.google.com/search/docs/appearance/favicon-in-search
Bu sayfa bilgilendirme amaçlıdır; hukuki danışmanlık değildir. Ayrıntı: Yasal uyarı.